Astana sammitindən sonra həm regional, həm də qlobal aktorların mərkəz nöqtəsinə çevrilən İdlib, Suriyada 10 illik müharibənin dar xülasəsinə çevrilib. Hər cür hərbi mübarizənin aparıldığı İdlib bir tərəfdən əcnəbi terrorçu döyüşçülər və müxalif qruplarla döyüş meydanıdır, digər tərəfdən də Rusiyanın varlığını qoruyub saxlaması üçün tərksilah edilməsi lazım olan bir bölgə olaraq görülür. Bölgə Latakiyada müxalifəti zəiflətmək üçün hökumət tərəfindən ələ keçirilməli idi və konstitusiya danışıqlarında hədəf olaraq qəbul edilirdi. Bu səbəbdən də zaman-zaman qaynar qarşıdurmaların yaşandığı bölgə Suriyada müharibə vəziyyətində əsas nöqtəyə çevrilib.


Astana danışıqlarından dərhal əvvəl və sonra İdlibdəki fəallıq gələcəkdə hərbi münaqişənin baş verəcəyini qaçılmaz edib. İdlibdəki gərginliyin böyük bir qarşıdurmaya çevrilməməsi üçün uzun müddət çalışıldı, Astana danışıqları çərçivəsində bölgədə müşahidə məntəqələri yaradıldı, Soçi razılaşması ilə təminat verildiyi düşünülən atəşkəs prosesi formalaşdırıldı.

İdlibdə hər hansı bir gərginliyin yeni bir qaçqın dalğası yaradacağı gözləntiləri gerçəyə çevrilib və hökumətin artan hava hücumları və əməliyyatları nəticəsində 2019-cu ilin yazından etibarən mülki vətəndaşlar İdlibdəki evlərini tərk edərək Türkiyə sərhədinə doğru gəlməyə başlayıb. Əslində, son bir ildə hökumət, Rusiya və İranın dəstəklədiyi silahlıların hücumları nəticəsində 1 milyondan çox suriyalı 2020-ci ilin martına, yeni razılaşmaya qədər evlərini tərk edərək Türkiyə sərhədinə gəlib.

Qurulmuş müşahidə məntəqələrinin əhəmiyyətini itirməyə başlaması və Türkiyə müşahidə məntəqələrinin hökumət tərəfindən sıxışdırılması gərginliyi artırıb. 27 fevral 2020-ci ildə hərəkətdə olan TSQ personalının hədəfə alınması nəticəsində 34 türk əsgəri şəhid olub. Bu hücumla İdlibdə uzun müddətdir qaçılmaz olan əməliyyat prosesi başlayıb.


Əsas məqsədi hökumətin irəliləməsini dayandırmaq və bölgədəki mülki əhalinin təhlükəsizliyini təmin etmək olan əməliyyat dar bir ərazidə həyata keçirilib. İdlibdə bir çox fərqli aktorun olması Türkiyənin təhlükəsizlik nöqtələrinə qarşı təxribat riskini artırsa da, əməliyyat mülki şəxslərə görə atəş gücünün məhdud olduğu, hava hücumundan müdafiə şəbəkəsinin təsirli olduğu və yaşayış məntəqələrinin hər birinə çox yaxın olduğu bir coğrafiyada həyata keçirilib.

Həyata keçirilən əməliyyatda TSQ quru və hava ünsürləri ilə koordinasiyalı şəkildə uğurla planlaşdırılan, müharibə tarixinə düşəcək PUA əməliyyatı həyata keçirib. Türkiyə Silahlı Qüvvələri tərəfindən həyata keçirilən “Bahar Qalxanı” əməliyyatının müvəffəqiyyəti fonunda terrorla mübarizədə PUA-ların istifadəsi ilə son illərdə əldə edilən unikal təcrübə, Türkiyə müdafiə sənayesinin istehsal etdiyi milli silah sistemləri və TSQ-nin uzun illər terrorla mübarizədə qurduğu hava və quru qüvvələrinin koordinasiyası təcrübəsi var.

TSQ-nin “Bahar Qalxanı” əməliyyatında göstərdiyi performans da Türkiyə PUA-larının Liviyada qazandığı təcrübə ilə sıx bağlıdır. Məhdud atəş dəstəyinə baxmayaraq, TSQ-nin ölkənin əsas ərazisindən uzaq bir coğrafiyada verdiyi məsləhət xarakterli xidmətləri sayəsində, PUA-ların, xüsusən də Rusiya mənşəli mobil hava hücumundan müdafiə sistemi olan “Pantsir”lərlə qorunan sahədə əhəmiyyətli təsir yaratdığı görüldü. “Bahar Qalxanı” əməliyyatındakı kimi, həm REM sistemlərinin, həm də artilleriya elementlərinin dəstəyi ilə hücum missiyalarında PUA-lardan istifadə edilərək yeni bir konsepsiyanın yaradıldığı görülür. Bu, TSQ-nin ənənəvi əməliyyat konsepsiyalarından kənara çıxdığını və sahə təcrübəsini yeni inkişaflara cavab verəcək şəkildə dəyişdirmək üçün çeviklik qazandığını göstərdi.


1. İdlibdə böhranın inkişafı

İdlib Suriyada müxtəlif aktorlar arasında qaynar qarşıdurma və rəqabətin davam etdiyi və döyüşün tükəndirmə müharibəsinə çevrildiyi son qəsəbədir. Müharibədə ilişib qalmış İdlib həm silahlı qrupların, həm də mülki şəxslərin bir yerdə yaşadığı hibrid döyüş meydanı kimi görünür. Hazırda 4-5 milyon dinc sakinin yaşadığı İdlibdə 60 mindən çox silahlı (müxalif qruplar, xarici terrorçular) var.

İstənilən münaqişənin tez bir zamanda humanitar böhrana çevrilə biləcəyi İdlibdə münaqişənin qarşısının alınması üçün mübarizə aparılıb və problemin hərbi üsullardan asılı olmayaraq həlli hədəflənib. Bu kontekstdə İdlibdə hər hansı qarşıdurmanın qarşısını almaq üçün Astana danışıqları çərçivəsində ilk addım atılıb.

Astana danışıqları 23-24 yanvar 2017-ci il tarixlərində Qazaxıstanın paytaxtı Astanada keçirilib. İkinci danışıq 2017-ci ilin fevralında, üçüncü danışıq 2017-ci ilin martında, dördüncü danışıq isə 2017-ci ilin mayında keçirilib. 2017-ci ilin mayında aparılan danışıqlar zamanı deeskalasiya zonalarının yaradılması qərara alınıb. Bu qərar çərçivəsində İdlib, Latakiya, Homs və Şərqi Quta kimi yaşayış məntəqələrində hərbi əməliyyatların dayandırılması və humanitar yardımın bölgəyə daxil olmasına icazə verilməsi hədəflənib. Lakin bütün deeskalasiya zonalarında atəşkəs qərarı hökumət tərəfindən pozulub və minlərlə dinc sakin həyatını itirib.


Daha xüsusi mövqedə olan İdlibdə hər hansı münaqişənin yaşanmaması üçün Rusiya, İran və Türkiyə arasında keçirilən 6-cı Astana danışıqlarından sonra İdlibin “eskalasiya zonası”nın vurğulanması təkrarlandı. Bu çərçivədə Türkiyə 12, Rusiya 10 və İran 7 deeskalasiya zonası yaratdı və atəşkəs prosesini təmin etməyə başladı.

Deeskalasiya zonasının yaradılması ilə Bəşər Əsəddən başqa, “Hayat Təhrir əl-Şam” (HTŞ) və s. terror təşkilatları da öz qüvvələrini toplayaraq çatışmazlıqlarını düzəltməyə çalışdılar. Bu dövrdə İdlib və ətrafındakı qarşıdurmalar hökumət tərəfindən İdlibə müdaxiləni qanuniləşdirmə vasitəsi kimi görülüb. Deeskalasiya zonalarında atəşkəs pozuntuları xatırlansa, onların yalnız terror təşkilatlarından və ya yerlərdəki müxalif qruplardan gəldiyini söyləmək çox yanıldıcı ola bilər. Çünki atəşkəs qərarı ilk dəfə Dəra və Şərqi Qutada hökumət tərəfindən dəfələrlə pozulub. Hökumət bu bölgələrdəki əməliyyatlarını başa vurub məqsədinə çatdıqdan sonra son hədəfi İdlibə üz tutdu.

İdlibdə əsl fasilə 10 və 11-ci danışıqlardan sonra ortaya çıxdı. Suriya Konstitusiya Komitəsinin qurulması zamanı sahədəki qazanclarını artırmaq istəyən hökumət Rusiyanın havadan dəstəyi ilə İdlibə qarşı hücumlarını gücləndirib.

Qəbul edilən qərarlara baxmayaraq, İdlibdə qarşıdurma prosesi dayandırıla bilməyib və qarşıdurmalar zaman-zaman şiddətlənib. Bu çərçivədə Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan və Rusiya prezidenti Vladimir Putin Soçidə bir araya gələrək, qarşıdurmaların artmasının və yeni immiqrasiya dalğasının qarşısını almaq üçün yeni anlaşma memorandumu imzalayıblar.


2018-ci il sentyabrın 17-də imzalanan Soçi razılaşmasıyla İdlibdə hərbisizləşdirilmiş zonanın yaradılması ilə bağlı razılıq əldə olunub. Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğanın “Wall Street Journal”da dərc etdiyi “Dünya Əsədi dayandırmalıdır” başlıqlı məqalədə regionda gərginliyin artması və böyük münaqişəyə çevrilməsinin humanitar böhrana gətirib çıxaracağı dəfələrlə vurğulanıb.

Soçi razılaşmasının imzalanması ilə qarşıya HTŞ terror təşkilatı və digər silahlı qruplaşmaların bölgədən çıxarılması məqsədi qoyulmuşdu. Lakin bu proses planlaşdırıldığı kimi getmədi və hökumətin həyata keçirdiyi hava hücumları ilə yanaşı İdlibə qurudan hərbi təzyiqlər də artdı. Soçi razılaşmasının imzalanmasından sonra bir neçə ay ərzində razılaşma çərçivəsində yaradılan hərbisizləşdirilmiş zona hökumət və Rusiya qüvvələri tərəfindən hədəfə alınıb və atəşkəs dəfələrlə pozularaq fəaliyyətsiz hala salınıb.

Hökumət hava qüvvələri, Rusiya Hərbi Hava Qüvvələrinin dəstəyi ilə mülki şəxslər arasında heç bir fərq qoymadan hədəfləri bombalayaraq, əvvəlcə bölgənin əhalisini boşaltmağı, sonra qurudan daxil olaraq nəzarəti ələ keçirməyi hədəfləyib. Bununla belə, hökumət İdlib bölgəsində güc toplamasına baxmayaraq, geniş miqyaslı quru əməliyyatı keçirməkdən narahat idi. Çünki o, bölgədəki silahlı dəstələrin əllərində olan raket və idarə olunan tank əleyhinə silahlarla ona mane olacağından, böyük itkilər verəcəyindən xəbərdar idi. Bundan əlavə, hökumətin birbaşa quru yolu ilə yaşayış məntəqələrinə daxil olacağı təqdirdə daha böyük itkilər yaşayacağını düşündüyü qiymətləndirilib.


Hökumətin İdlibə hücumları və TSQ-nin yerləşdiyi təhlükəsizlik məntəqələrinə qarşı təxribatların gündən-günə artması ilə TSQ-nin bölgədəki varlığının gücləndirilməsi zərurəti ortaya çıxıb. Bu çərçivədə 2019-cu ilin avqustundan sonra TSQ-nin bölgədəki istehkamı artmağa başlayıb. Bölgədəki təhlükəsizlik məntəqələri bölgəyə yeni tədarüklərlə daha da gücləndirilib.

1.1 İdlibin Tərəflər üçün əhəmiyyəti

Davam edən qarşıdurmaları nəzərə alsaq, İdlibin yeri hər kəs üçün həm taktiki, həm də strateji baxımdan əhəmiyyətlidir. İdlibi tərəflər üçün vacib edən səbəbləri nəzərə alsaq, İdlib hazırda müxtəlif yerli yaraqlıların, əcnəbi terrorçu döyüşçülərin və silahlı müxalif qrupların bir araya gələrək həm bir-biri ilə, həm də hökumətlə döyüşdüyü son münaqişə bölgəsidir.

Türkiyə üçün İdlib mövcud müşahidə məntəqələri ilə bölgəyə giriş-çıxış nöqtələrinin qarşısını almaq baxımından önəmlidir. İdlib Türkiyə üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir, çünki Türkiyənin Suriya sərhədində maksimum nəzarəti hər hansı bir terror təşkilatının bölgədə yerləşməsinin qarşısını alacaq. Həmçinin, Amanos uzun müddət terror təşkilatı PKK tərəfindən Türkiyəyə sızmaq üçün istifadə edilən tranzit xəttidir. Türkiyənin İdlibdəki hərbi varlığı PKK-nın bu bölgədən də uzaqlaşdırılmasında mühüm rol oynayır. Ancaq bu bölgə hökumətin əlinə keçərsə, Türkiyəni təxribata çəkmək üçün hökumət forması geyinmiş PKK-çıların bölgəyə yerləşdirilmə ehtimalı var. Əslində bunun nümunəsi Tel Rıfat və Münbiç kimi yaşayış məntəqələrində tez-tez görülür.

Müxalifət qrupları baxımından İdlib Suriyanın gələcəyində söz sahibi ola bilmələri üçün ələ keçirilməsi lazım olan son qaynar münaqişə bölgəsidir. Ancaq əks ssenaridə hökumət İdlibi ələ keçirsə, həm nəzarət etdiyi ərazi genişlənəcək, həm də Türkiyə və Milli Suriya Ordusunun nəzarəti altında olan “Fərat Qalxanı”, “Zeytun Budağı” və “Barış Pınarı” bölgələrinə dinc əhalinin geri qayıtması mümkün olmayacaq.


Bundan əlavə, İdlibi tərk edəcək milyonlarla mülki vətəndaş bu əməliyyat bölgələrində təhlükəsizlik və asayişin yox olmasına səbəb ola bilər. Əvvəllər Hələbin itirilməsi suriyalı müxalif qrupların əhval-ruhiyyəsinə və motivasiyasına mənfi təsir göstərirdi. Hələbin itirilməsindən sonra İdlibdə ilişib qalan Suriya müxalifəti üçün İdlibin itirilməsi Əsədə qarşı 10 illik mübarizənin sonu demək olardı.

Rusiya baxımından İdlibin nəzarətə götürülməsi və ya buradakı müxaliflərin və silahlı qrupların sıxışdırılması Latakiya-Tartus xəttindəki rus qoşunlarının özlərini himayə altında hiss etmələri baxımından əhəmiyyətli hesab edilir. Rusiya üçün Suriyada olmanın qiyməti günü-gündən artsa da, bu xəttdəki hərbi bazalarda bayrağın asılması Rusiya üçün strateji əhəmiyyət kəsb edir. Çünki həm Yaxın Şərqdə, həm də Şərqi Aralıq dənizində qazanılan nüfuzu itirməmək üçün Rusiyanın bu iki bazada olması vacibdir. Digər tərəfdən, son aylarda “Admiral Kuznetsov” aviadaşıyıcı gəmisinin yanmasından sonra rusların öz ərazisindən uzaqda strateji bölgələrdə yerləşdirə biləcəyi hər hansı bir aviadaşıyıcı gəmisinin olmaması bu bazaları Şərqi Aralıq dənizində rəqabət baxımından Rusiya üçün daha vacib edir.

2. Döyüş meydanında dəyişiklik və “Bahar Qalxanı” Əməliyyatı

Bəşəriyyət tarixində minilliklər ərzində mühüm yer tutan müharibələr tarixi prosesdə davamlı dəyişikliklərə məruz qalıb. Müharibələri dəyişdirən əsas parametr texnoloji inkişaflar olub. Lakin bu transformasiya prosesi təkcə elm və texnologiya sahəsindəki inkişaflarla deyil, həm də siyasət, cəmiyyət və iqtisadiyyat kimi sahələrdə baş verən inkişaflarla bağlı olub.


Bu gün müharibə sahəsindəki dəyişiklik üç ölçüdə diqqət çəkir: aktor, məkan və silah. Artıq döyüş meydanlarının tək aktoru olmayan nizami ordularla yanaşı, döyüş meydanında özəl hərbi kompaniyalar, terror təşkilatları kimi qeyri-dövlət aktorları da ön plana çıxır. “Fərat Qalxanı”ndan “Bahar Qalxanı” əməliyyatına qədər olan müddətdə TSQ müstəqil olaraq döyüş meydanında iştirak etməyib, Suriya Milli Ordusuna həm qurudan, həm də havadan atəş dəstəyi verib, müxtəlif siniflərdən quru elementlərini döyüş meydanında yerləşdirib.

Döyüş meydanında yaşanan məkan dəyişikliyi həm güc oxunda, həm də fiziki olaraq yaşanır. Güc oxunun dəyişməsi nəticəsində quru müharibələrini sırasıyla dəniz və hava müharibələri izləməyə başladı. Bu gün kiber və kosmos kimi daha iki mürəkkəb məkan döyüş meydanına daxil edilib. Fiziki məkan açıq ərazilərdən yaşayış massivlərinə keçərkən, kiber məkan da bu fiziki genişlənmənin fərqli bir ölçüsü olaraq ortaya çıxdı.

Silah sahəsindəki dəyişiklik həm nizami orduların, həm də qeyri-dövlət aktorlarının imkanlarını artırıb. Dağıdıcı güc ən yüksək səviyyəyə çatıb, zərbə dəqiqliyi və ikinci dərəcəli itkilər kimi məsələlər ön plana çıxmağa başlayıb. Hər ikisinin gündəmdə olması müharibələrin yaşayış məntəqələrinə keçməsi ilə sıx bağlıdır.


Müharibənin çevrilməsinə təsir edən amillərdən biri də xərcdir. Böyük müharibələr öz yerini məhdud ərazidə hədəfin bilavasitə xüsusi təyinatlı qüvvələr elementləri ilə məhv edilməsini ehtiva edən zərbə yönümlü əməliyyat anlayışının ön plana çıxdığı müharibələrə verir. Bu prosesdə çoxlu sayda əsgərin sərhədyanı əməliyyatlarda yerləşdirilməsinin həm iqtisadi, həm də sosial xərcləri artdıqca, ya müxtəlif aktorlara vəkil (proksi) kimi müraciət etməklə, ya da çox sürətli və nəticəyönlü əməliyyatlar həyata keçirməklə məqsədə çatılır.

Döyüş meydanı dəyişsə də, dəyişməmiş əsas şey son qələbə üçün dövlətlərin güc imkanlarının optimallaşdırılmasıdır. Bunun üçün bəzən ümumi, bəzən isə daha məhdud güc tətbiqi tələb olunur. Müharibənin strateji, operativ və ya taktiki səviyyədə aparılacağına dair qərar da istifadə ediləcək vasitələri dəyişə bilər. Türkiyənin İdlibdə həyata keçirdiyi “Bahar Qalxanı” Əməliyyatı (BQƏ) bunun mühüm nümunəsidir. BQƏ-yə nəzər saldıqda məlum oldu ki, əməliyyat dərinliyi taktiki-operativ səviyyədə olan ərazidə həyata keçirilib. Əslində İdlibdə əməliyyatın aparıldığı dərinlik orta hesabla 50-100 km aralığında olub. Taktiki səviyyədə bir əməliyyat nümunəsi kimi göstərilə bilən, eyni zamanda operativ səviyyədə təsirləri olan bir əməliyyatdır.

Döyüş meydanının daralma/fokuslanma dixotomiyasında olması bu gün hər üç səviyyənin (aktor, məkan və silah) bu dəyişikliyə hazır olmasını tələb edir. Orduların iyerarxik strukturlarını və doktrina dəyişikliklərini nəzərə alsaq, növbəti döyüş meydanına hazırlaşmaq vacib olsa da, növbəti döyüş meydanına hazırlaşmaq və keçmişdən ibrət dərsi alaraq yeni metodlar hazırlamaq asan proses deyil. Həm taktiki, həm də strateji səviyyədə zehniyyət və təşkilati dəyişiklik tələb edən bu transformasiya prosesi keçmişi bilmək və indini təhlil etmək və gələcəyə proqnozlar verməklə mümkün olur.


Qeyd edək ki, Suriyada döyüş meydanında rəqabətin hansı aktorla getməsindən asılı olmayaraq, hibrid münaqişə mühiti mövcuddur. Suriyada aktordan məkana, gücdən texnikaya qədər geniş asimmetriya olan bir döyüş meydanı var. Bu vəziyyət, sahənin aktorlarının həm indiyə qədərki təcrübələrindən, həm də döyüş meydanında güc asimmetriyasını nəzərə alaraq yeni əməliyyat konsepsiyaları hazırlamalarında görünür. TSQ-nin son 30 ildə terrorla mübarizədə əldə etdiyi təcrübə və Suriyanın şimalında həyata keçirilən əməliyyatlardakı mövcud təcrübə növbəti döyüş meydanında sürətlə əks olunur.

Digər tərəfdən, döyüş meydanının ərazi kimi genişlənməsi sahədə effektiv, sürətli və etibarlı komanda-nəzarət strukturuna ehtiyacı artırır. Bu gün döyüş meydanı zaman və məkan baxımından daralarkən, xüsusilə taktiki və operativ səviyyəli əməliyyatlarda sürətli komanda-nəzarət əhəmiyyət kəsb edir. Bununla belə, sürəti ilə seçilən başqa bir faktor etibarlılıqdır. Suriyadakı döyüş mühiti və tarazlıqları nəzərə alınmaqla, komanda-nəzarət prosesinin sürətlə işləməsi üçün rabitə xətti də hücumlara qarşı qorunmalı və təhlükəsiz olmalıdır. Bunun üçün meydanda düşmən elementlərinin elektron sistemlərinin çaşdırılması və zərərsizləşdirilməsinə ehtiyac var. Sərhəd xəttində yerləşdirilən “Koral” və “Milkar” kimi radioelektron müharibə (REM) və dəstək sistemləri isə TSQ-nin əməliyyatının mürəkkəbliyi və əvvəlki əməliyyatlardan fərqli xüsusiyyəti baxımından əhəmiyyətli bir inkişafdır.

Müharibənin dəyişən xarakterini nəzərə alsaq, komanda-nəzarət mexanizmi ilə bağlı diqqət çəkən başqa bir maddə Şəbəkə Mərkəzli Əməliyyatlar konsepsiyasıdır. Şəbəkə Mərkəzli Əməliyyat zamanı döyüş meydanının şəklinin çəkilməsi, komanda mərkəzinə ötürülməsi, təhlili, operativ reaksiya verilməsi və bu prosesdə lazımi atəş gücünün koordinasiyasının təmin edilməsi əsas komponentlərdir. Əməliyyat zamanı PUA-lardan çəkilmiş görüntülərin F-4E-lərin istifadə etdiyi idarə olunan raketlər/bombalar üçün tətbiq ediləcək əməliyyat mərkəzinə ötürülməsi, E-7T havadan xəbərdarlıq təyyarəsi ilə İdlib üzərindəki hava məkanının görüntüsünün toplanması və sürətli təhlili kimi proseslər bu konsepsiya çərçivəsində qiymətləndirilə bilər.


Döyüş meydanında yaşanan dəyişikliklə ortaya çıxan bir başqa nəticə də “müharibə dumanı” anlayışıdır. Müharibə dumanı anlayışı döyüş meydanında qarşı tərəfin hərəkətlərini bilməmək mənasında işlənir. TSQ tərəfindən hərtərəfli quru əməliyyatı və ya döyüş təyyarələri ilə hava əməliyyatı gözlənilsə də, zərbə PUA-ları və artilleriya dəstəyi ilə həyata keçirilən BQƏ “müharibə dumanı”nın yaxşı nümunəsidir. Bundan əlavə, TSQ sahədəki mənzərəni dərhal izləyərək və qərargah kimi istifadə edilə bilən E-7T “Sülh Qartalı” təyyarəsi ilə döyüş sahəsini koordinasiya edərək, mərkəzi qərargahı üçün mövcud olan qeyri-müəyyənliyi tez bir zamanda aradan qaldırmağa kömək etdi.

2.1. “Bahar Qalxanı” Əməliyyatı

Fevralın 27-si axşam saatlarında Suriyanın şimal-qərbində İdlib rayonu yaxınlığında Türkiyə Silahlı Qüvvələrinə (TSQ) aid bölməyə qarşı Rusiya Federasiyası və Suriya hökuməti ordusu tərəfindən hava hücumu həyata keçirilib. Hadisə nəticəsində 34 əsgər həlak olub.


Bu hadisədən dərhal sonra TSQ İdlib və ətrafında Suriya ordusu və hökumətə bağlı milislərə qarşı əməliyyata başlayıb. “Bahar Qalxanı” adlı əməliyyatda TSQ zərbə tipli PUA-lar, artilleriya birlikləri və hava qüvvələrindən sıx istifadə edib.

Martın 5-də Moskvada keçirilən zirvə toplantısında Türkiyə və Rusiya İdlibdə atəşkəs müddəalarını razılaşdırdıqdan sonra “Bahar Qalxanı” əməliyyatı başa çatıb. 27 fevral-5 mart tarixləri arasında 39 türk əsgəri şəhid olub. Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğanın açıqladığı məlumatlara görə, 3400 əsgər zərərsizləşdirilib, 3 təyyarə, 8 helikopter, 8 hava hücumundan müdafiə sistemi, 156 tank, 108 top, 24 zirehli maşın, 49 pikap, 99 hərbi maşın və 10 sursat anbarı məhv edilib. Hər iki hava bazasına ciddi ziyan dəyib.

(Ardı var...)
Firuz Bağırov
Ordu.az